مارسل لاوابر ( مترجم : امامى ، فصيحى )
50
رايحه درمانى « دانش كاربرد اسانس ها ، براى دستيابى به بهداشت و تندرستى » ( فارسى )
هيدروژن و اكسيژن ساخته شدهاند . مهّمترين عوامل مؤثر بر تركيب شيميايى اجزاى تشكيلدهنده اسانسهاى گياهى 2 عامل هستند كه يكى از آنها يعنى فرآيند تقطير با بخار آب ، فرآيندى مصنوعى است و ديگرى يعنى نوع تركيبات موجود در اسانس ، در شمار ويژگىهاى ذاتى گياه مىباشد . فرآيند تقطير با بخار آب عمدتا فيزيكى بوده ، فقط تركيبات فرّار و غير قابل حل در آب را از گياه جدا مىكند . مهّمترين تركيبات شيميايى استخراج شده با اين روش ترپنها ، ترپنوييدها و مشتقات فنيل پروپان مىباشند . در گياهان تركيبات زياد ديگرى وجود دارند كه اغلب بسيار ارزشمند هستند . مولكولهاى محلول در آب نظير اسيدها و قندها ، مولكولهاى بسيار بزرگ و قطبّى غير قابل تقطير توسط بخار و مولكولهايى مانند تاننها ، فلاونوييدها ، كاروتنوييدها و پولى ساكاريدها در اين شمارند و نمىتوان آنها را براساس روش مورد استفاده جهت استخراج اسانسهاى گياهى جداسازى كرد . تركيبات شيميايى موجود در اسانسهاى گياهى را مىتوان به 3 دسته اصلى تقسيم كرد : 1 - مونوترپنها و مونوترپنوييدها 2 - سسكويىترپنها و سسكويىترپنوييدها 3 - مشتقات فنيل پروپان 2 دسته اوّل مسير بيوسنتز يكسانى داشته ، تنها از لحاظ تعداد كربنها با يكديگر تفاوت دارند ، بدين معنا كه دسته اوّل واجد 10 اتم كربن و دسته دوّم واجد 15 كربن مىباشند . سوّمين دسته اصولا مسير بيوسنتز متفاوتى دارد ، از سوى ديگر براساس نوع اتمهاى موجود در ساختار مولكولهاى سازنده و نيز بيوسنتز مىتوان اجزاء اسانسها را در 3 دسته جا داد : 1 - مونوترپنها و سسكويىترپنها ترپنها و سسكويىترپنها مولكولهايى هستند كه تنها از كربن و هيدروژن تشكيل شدهاند ( يعنى جزو هيدروكربنها هستند ) . ساختارهاى شيميايى پايه ، به واسطه توانايى اتمهاى كربن در تشكيل پيوندهاى شيميايى با يكديگر تشكيل مىشوند . اتمهاى كربن پيوند يافته به يكديگر شكل و اندازه كلى مولكول را تعيين كرده و اسكلت كربنى را تشكيل مىدهند . اگر ديگر عنصر سازنده مولكول ، تنها هيدروژن باشد مولكولهاى استخلاف نشده ، مونوترپن يا سسكويىترپن ناميده مىشوند . مولكولهاى ترپنى مسير بيوسنتز يكسانى دارند . مولكولهاى مزبور از چند مولكول